Homepage / Genel / Alfabe
Vindergood Alfabesi Urartu Alfabesi Ülkemizde Kullandığımız Alfabe Hangi Uygarlık Tarafından Bulunmuştur Zambiya Alfabesi Ukrayna Alfabesi Ukraynaca Alfabe Okunuşu Zebur Alfabesi Zibu Alfabesi Vefk Alfabesi Ütopya Alfabesi Yunanca Alfabe Okunuşu Zodyak Alfabesi Wakanda Alfabesi Vietnam Alfabesi Latin Alfabesine Son Şeklini Veren Uygarlık Şifreli Alfabe Yapma Pomakça Alfabesi Latin Alfabesi Olmasaydı Ne Olurdu? Pilot Alfabesi Melek Alfabesi Latin Alfabesine Geçişin Faydaları Şu An Kullandığımız Alfabe Sanskritçe Alfabe Pakistan Alfabesi Lehçe Alfabe Latin Alfabesi Olmayan Harfler Laz Alfabesi Sırp Alfabesi Selçuklu Alfabesi Norveç Alfabesi Nogay Alfabesi Latin Alfabesi Kaç Harftir? Latin Alfabesinin Özellikleri Maddeler Halinde Şaman Alfabesi Polonya Alfabesi Orhun Yazıtları Latin Alfabesi Lehçe Alfabesi Latin Alfabesi Ve Türk Alfabesi Arasındaki Fark Latin Alfabesini Kullanmayan Ülkeler Tayland Alfabesi Pinyin Alfabesi Pers Alfabesi Nato Alfabesi Latin Alfabesi Kullanan Ülkeler İçinde Latin Alfabesini Kaç Kişi Biliyor Latin Alfabesine Eklenen Harfler Şimti Alfabesi Romen Alfabesi Oğuz Alfabesi Nors Alfabesi Latin Alfabesi Kullanan Ülkeler Kiril Alfabesi Kullanan Türk Devletleri Japoncada Kaç Alfabe Var İtalyanca Alfabe İbrani Alfabesi Kullanan Ülkeler İbrani Alfabesi Kullanan Türk Boyu Göktürk Alfabesinde Kaç Harf Vardı? Latin Alfabesi Hangi Uygarlık Tarafından Bulunmuştur? Japonca Katakana Alfabe           İsrail Alfabesi Irk Bitig Alfabesi İbrani Alfabesi Kaç Harflidir? Göktürk Alfabesi Ne Zamana Kadar Kullanıldı? Latin Alfabesi Hangi Ülkelerde Kullanılır? Japonca Alfabe Öğren İşaret Dili Alfabesi İspanyol Alfabesi Hiragana Alfabesi Grek Alfabesi Kiril Alfabesi Hangi Ülkelerde Kullanılır? Japonca Hiragana Alfabe İspanyolca Alfabe Hint Alfabesi Göktürk Alfabesi Rakamlar Latin Alfabesi İle Yazılan Eserler Japon Alfabesi Işık Dili Alfabesi İbrani Büyü Alfabesi Hiyeroglif Alfabesi Günümüzdeki Latin Alfabesi Nasıl Oluşmuştur? Kör Alfabesi Japonca Çince Alfabe İtalyan Alfabesi Irak Alfabesi Hangi Padişah Latin Alfabesi İstedi? Görme Engelliler Alfabesi İsveç Alfabesi Göktürk Alfabesi Ne Zaman Kullanıldı? Fonetik Alfabe Tablosu Eski Latin Alfabesi Dünyanın En Uzun Alfabesi Değişik Alfabe Yazıları Ceylin Alfabesi Bizans Alfabesi Göktürk Alfabesi Hangi Yüzyıllar Arasında Kullanılmıştır? Frig Alfabesi Enokyan Alfabesi Dünyadaki Alfabe Çeşitleri Denizcilik Alfabesi Çek Alfabesi Arapça Alfabe Peltek Harfler

Genel

Alfabe

Ses, Canlıların vücudunda bulunan akciğerlerden gelen havanın, ses yolunda oluşturmakta olduğu titreşime verilen isimdir. Sesler, tüm dillerde kendilerine ait işlevleri olan en küçük birim olarak da tanımlanabilir. Harf ise, seslerin yazı haline getirilmesi esnasında onları ifade eden işaretlere verilen isimdir. Dildeki bütün sesleri gösteren harflerin bir araya gelerek oluşturdukları harf dizisi ise alfabe adını almaktadır.

Alfabe kelimesi, Fransızcadan dilimize geçmiş olan bir sözcüktür. Fransızca ‘Alphabet’ şeklinde yazılan kelime, Türkçeye alfabe şeklinde geçmiştir. Alphabet sözcüğünün asıl kökeni ise, Yunan alfabesindeki ilk iki harfin yan yana yazılması, telaffuz edilmesi ile türetilmiştir. Yunan alfabesindeki ilk iki harf yani ‘alpha’ ve ‘beta’ harflerini birleştirilerek bu kelimeye ulaştırılmıştır. Türkçede de benzer şekilde alfabenin ilk üç harfi yan yana getirilir ve türetilen ‘abece’ sözcüğü, alfabe kelimesi ile eşanlamlı olarak kullanılır.

Alfabe kelimesi, Yunan alfabesindeki ilk iki harf olan 'alpha' ve 'beta' kelimelerinin yan yana getirilerek telaffuz edilmesi ile ortaya çıkarılan 'alphabet' sözcüğünden türetilmiştir.

Alfabe kelimesi, Yunan alfabesindeki ilk iki harf olan ‘alpha’ ve ‘beta’ kelimelerinin yan yana getirilerek telaffuz edilmesi ile ortaya çıkarılan ‘alphabet’ sözcüğünden türetilmiştir.

Alfabenin kökenine inildiğinde ise, yaklaşık 5 bin yıl öncesine dayandığı görülmektedir. Sümerler tarafından hayata geçirilen çivi yazısı ve kullanılan alfabe, tarihteki ilk yazı örneği ve alfabe olarak kabul edilebilir. Ama harfler ile sesler arasındaki bağlantı direkt olarak kurulmamış, uzun bir gelişme döneminden sonra günümüzdeki harf ve alfabe anlayışına ulaşılmıştır. Tarih öncesinde kullanılan alfabeler içinde yer alan simgeler, sadece sesleri simgeleyen harflerden oluşmuyordu. Bir fikri, cümleyi ya da resmi anlatmak için kullanılan simgeler vardı. Örneğin Mısır hiyerogliflerinde yaklaşık 700 sembol kullanılıyordu. Bu sembollerin bir kısmı bazı seslere ya da harflere karşılık gelirken, bazı semboller bir nesneyi ya da olayı, cümleyi komple ifade etmek ya da kelimenin anlamını tamamlamak için kullanılıyordu. Dolayısıyla okuma yazma bilen kişilerin sayısı çok azdı hatta yazı yazmayı bilen uzmanlar bulunuyordu.

Çivi yazısı benzeri olan alfabeler Sümerleri takip eden ve Mezopotamya’da kurulan birçok uygarlık tarafından kullanılmıştır. Bu uygarlıkların içinde Asur, Akad, Elam, Babil, Hitit medeniyetler bulunmaktadır. Sonraki dönemde ise eski Mısır medeniyeti ve onların kullandığı hiyeroglifler yazı aracı olarak kullanılmıştır. Ege Adaları’nda ve Güney Amerika’da Maya uygarlığı tarafından kullanılan alfabeler de mevcuttur.

Günümüzde kullanılmakta olan modern alfabelerin kökeni ise, Mısır alfabesinden etkilenen Fenikeliler tarafından oluşturulmuştur. Dönemin ünlü tüccarları ve denizcileri olan Fenikeliler, kullandıkları Fenike alfabesinin, Akdeniz etrafında bulunan topraklarda yayılmasını sağlamışlardır. Bu da Arap Alfabesi, Yunan Alfabesi, Latin Alfabesi, İbrani Alfabesi gibi halen kullanılan ya da sonradan kullanılmaya başlayan alfabelere esin kaynağı olan alfabelerin ortaya çıkmasına sebep olmuştur.

Arap alfabesi Türklerin kullandığı alfabelerden biridir ve Türk-İslam uygarlıkları tarafından yaratılan birçok eser ve kaynak bu alfabe ile hazırlanmıştır.

Arap alfabesi Türklerin kullandığı alfabelerden biridir ve Türk-İslam uygarlıkları tarafından yaratılan birçok eser ve kaynak bu alfabe ile hazırlanmıştır.

Türkler tarafından tarihte kullanılan alfabeler ise Orhun Alfabesi, Uygur Alfabesi, Arap Alfabesi, Latin Alfabesi, Kiril Alfabesi olarak sıralanabilir. Bazı küçük Türk toplumları ise bulundukları yere ve dini inanışlarına göre İbrani Alfabesi, Ermeni Alfabesi, Çin Alfabesi, Hint Alfabesi gibi farklı alfabeleri kullanmışlardır. Günümüzde Türklerin kullandığı alfabeler ise Latin Alfabesi ve eski S.S.C.B. devletleri arasında bulunan bazı Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinin kullandığı Kiril alfabesidir.

Alfabe Çeşitleri

Farklı dillerin yazı haline dönüştürülmesine bakarak, temel olarak 2 alfabe çeşidinin olduğu söylenebilir.

  1. Fonogram Kullanan Diller: Temel olarak alfabede bulunan sembollerin kendi başına bir anlam ifade etmediği, çıkarılması gereken sesi gösterdiği ve ancak yan yana geldikleri zaman anlam kazandıkları alfabeler olarak gösterilebilir. Dünyada kullanılan alfabelerin ve dillerin büyük bir çoğunluğu ‘Fonogram kullanan diller’ ya da ‘sesçil diller’ olarak ifade edilen türdeki diller ve alfabelerdir.
  2. İdeogram Kullanan Diller: Bu dillerde kullanılan alfabe, resme benzeyen karakterlerden oluşur ve genellikle her nesne tek bir simgeyle ifade edilir. Çok az nesne ya da tanım iki karakterle ifade edilir. Bu türdeki diller ve alfabeler arasında ise Japonya ve Çin gibi ülkeler tarafından kullanılan diller ve alfabeler bulunmaktadır.

M.Ö.2000 yıllarında ortaya çıkan ve bugün kullanılan çok sayıda alfabenin kökeni olduğundan söz ettiğimiz Fenike Alfabesi ve Fenike dili ise, Sami Diller Ailesi olarak isimlendirilen dil grubunda yer almaktadır. Sami Alfabesi, birçok alfabenin kaynağı olmuştur. Habeş alfabesi, Galla Alfabesi gibi alfabeler bu grubun güney kolunda yer alırlar. Sami alfabesinin kuzey kolunda bulunduğu söylenebilecek olan alfabeler arasında ise; Fenike kolundaki İbrani, Yunan ve Latin alfabeleri, yazıları ile Arami kolu olarak isimlendirilen koldan türeyen Arap, Hint ve Uygur dilleri ve alfabeleri bulunmaktadır. Bu alfabeler aynen kopyalanmadı, değiştirildi ve geliştirildi. Örneğin Fenike alfabesinde sadece sessiz harfler bulunuyorken, ondan esinlenen Yunanlılar geliştirdikleri alfabeye sesli harfleri de dâhil ettiler.

Günümüzde yaygın şekilde kullanılan, çok sayıda millet ya da ülke tarafından kendi dillerine uyarlanarak kullanılan ya da çok önemli olduğu kabul edilen bazı alfabeler şu şekilde sıralanabilir:

  1. Yunan Alfabesi: Önemli bir alfabe olduğu kabul edilen Yunan Alfabesi ise, çok fazla kişi tarafından kullanılmasa bile, insanlık tarihindeki önemli bir dönemi, antik çağları ve sonrasını tanımlamak, ifade etmek için kullanılan bir dil ve alfabe olarak kabul edilmektedir.
  2. Arap Alfabesi: Sami alfabesi esas alınarak geliştirilen alfabelerden biridir. Arapçaya uygun olarak bazı eklemeler yapılmıştır. Sesli harflerin yerine ise ‘hareke’ adı verilen bazı işaretler kullanılmaktadır. Arap harflerine ses veren ya da harfleri birleştiren bu sistemde kullanılan işaretler fetha (üstün), damma (ötre), tenvin (iki üstün, iki esre, iki ötre), kesra (esre), sükûn (cezm), teşdid (şedde) gibi isimlerle bilinir.
  3. Latin Alfabesi: Günümüzde dünyada en yaygın şekilde kullanılan alfabedir. Temeli ise M.Ö.7. yüzyıl civarlarında Romalıların Yunan Alfabesini örnek alan bir alfabe oluşturmasıyla atılmıştır. Günümüzde yaygın biçimde kullanılmasına rağmen, standart bir alfabe değildir. Dillerin özelliklerine bağlı olarak bazı yeni harfler, semboller eklenerek o halka, millete özgü bir şekle getirilmektedir. Örnek vermek gerekirse, yumuşak g (ğ) harfi, Türkiye’de kullanılan Latin Alfabesinde yer almasına rağmen, Avrupa dillerini konuşan milletlerin kullandığı Latin Alfabesinde yer almaz. Latin Alfabesinin bir başka özelliği ise, ilk kullanıldığı dönemlerde sadece büyük harflerle yazılması, daha sonraki zamanlarda küçük harflerin de kullanılmaya başlanmasıdır. Günümüzde kullanılan Latin Alfabesi ile el yazısı şeklinde yazma alışkanlığı, el yazısı kullanımı da çok daha sonraki dönemlerde gerçekleşmiştir.
  4. Kiril Alfabesi: Kiril alfabesi ise, eski Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği devletleri içinde bulunan ve şu anda bazıları Latin Alfabesi Kullanmakta olan Orta Asya Türk Cumhuriyetleri tarafından kullanılmaktadır. Rusya, Ukrayna, Sırbistan ve Bulgaristan gibi ülkeler de kullanmaktadır.
    Rusya, Ukrayna, Bulgaristan, Sırbistan gibi ülkeler tarafından kullanılan kiril alfabesi, günümüzde Orta Asya Türk Cumhuriyetleri olarak isimlendirilen devletler arasında yer alan bazı devletler tarafından da kullanılmaktadır.

    Rusya, Ukrayna, Bulgaristan, Sırbistan gibi ülkeler tarafından kullanılan kiril alfabesi, günümüzde Orta Asya Türk Cumhuriyetleri olarak isimlendirilen devletler arasında yer alan bazı devletler tarafından da kullanılmaktadır.

Tabi bu alfabelerin dışında da çok önemli alfabeler bulunmaktadır. Örneğin nüfusu toplam dünya nüfusunun yaklaşık %22’sini oluşturan Çin alfabesi, tüm insanların 5’te 1’inden fazlası tarafından kullanılan çok önemli bir alfabe olarak gösterilebilir. Alfabelerin öneminden bahsedebilmek için ise daha önceki dönemlerde hangi sıklıkta kullanıldığına ve insanlık tarihindeki yerine bakmak gerekecektir. Örneğin Yunan Alfabesi günümüzde az kullanılan bir alfabe olsa da, eski çağlardaki ağırlığı, önemi ve önemli tarihi eserlerin, sanat eserlerinin, fikir yazılarının yapılmasında kullanılmış olması ile öne çıkmaktadır. Benzer şekilde Arap alfabesi de Türk-İslam uygarlığının parlak dönemlerini yansıtan eserlerde ya da tarihi kalıntılarda rastlayabileceğiniz, insanlık tarihinde çok önemli yeri olan bir alfabedir.

Facebook üzerinden bu sayfaya yorum yap!
alfabesi bağış
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (1 votes, average: 4,00 out of 5)
Loading...

YORUM GÖNDER

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*