Homepage / Genel / Anlamına Göre Cümleler
Ses ve Harf Nedir? İsim Nedir? Cümlenin Ögeleri Anlatım Bozukluğu Nedir? Türkçe’de Paragraf Çeşitleri Nelerdir? Cümlede Anlam Yapılarına Göre Cümleler Nelerdir? Anlamına Göre Cümleler İmla Kuralları Nedir? Üslup Nedir? Dilbilgisi Nedir? Vindergood Alfabesi Urartu Alfabesi Ülkemizde Kullandığımız Alfabe Hangi Uygarlık Tarafından Bulunmuştur Zambiya Alfabesi Ukrayna Alfabesi Ukraynaca Alfabe Okunuşu Zebur Alfabesi Zibu Alfabesi Vefk Alfabesi Ütopya Alfabesi Yunanca Alfabe Okunuşu Zodyak Alfabesi Wakanda Alfabesi Vietnam Alfabesi Latin Alfabesine Son Şeklini Veren Uygarlık Şifreli Alfabe Yapma Pomakça Alfabesi Latin Alfabesi Olmasaydı Ne Olurdu? Pilot Alfabesi Melek Alfabesi Latin Alfabesine Geçişin Faydaları Şu An Kullandığımız Alfabe Sanskritçe Alfabe Pakistan Alfabesi Lehçe Alfabe Latin Alfabesi Olmayan Harfler Laz Alfabesi Sırp Alfabesi Selçuklu Alfabesi Norveç Alfabesi Nogay Alfabesi Latin Alfabesi Kaç Harftir? Latin Alfabesinin Özellikleri Maddeler Halinde Şaman Alfabesi Polonya Alfabesi Orhun Yazıtları Latin Alfabesi Lehçe Alfabesi Latin Alfabesi Ve Türk Alfabesi Arasındaki Fark Latin Alfabesini Kullanmayan Ülkeler Tayland Alfabesi Pinyin Alfabesi Pers Alfabesi Nato Alfabesi Latin Alfabesi Kullanan Ülkeler İçinde Latin Alfabesini Kaç Kişi Biliyor Latin Alfabesine Eklenen Harfler Şimti Alfabesi Romen Alfabesi Oğuz Alfabesi Nors Alfabesi Latin Alfabesi Kullanan Ülkeler Kiril Alfabesi Kullanan Türk Devletleri Japoncada Kaç Alfabe Var İtalyanca Alfabe İbrani Alfabesi Kullanan Ülkeler İbrani Alfabesi Kullanan Türk Boyu Göktürk Alfabesinde Kaç Harf Vardı? Latin Alfabesi Hangi Uygarlık Tarafından Bulunmuştur? Japonca Katakana Alfabe           İsrail Alfabesi Irk Bitig Alfabesi İbrani Alfabesi Kaç Harflidir? Göktürk Alfabesi Ne Zamana Kadar Kullanıldı? Latin Alfabesi Hangi Ülkelerde Kullanılır? Japonca Alfabe Öğren İşaret Dili Alfabesi İspanyol Alfabesi Hiragana Alfabesi Grek Alfabesi Kiril Alfabesi Hangi Ülkelerde Kullanılır? Japonca Hiragana Alfabe İspanyolca Alfabe Hint Alfabesi Göktürk Alfabesi Rakamlar Latin Alfabesi İle Yazılan Eserler Japon Alfabesi Işık Dili Alfabesi İbrani Büyü Alfabesi Hiyeroglif Alfabesi Günümüzdeki Latin Alfabesi Nasıl Oluşmuştur? Kör Alfabesi Japonca Çince Alfabe İtalyan Alfabesi Irak Alfabesi Hangi Padişah Latin Alfabesi İstedi? Görme Engelliler Alfabesi İsveç Alfabesi Göktürk Alfabesi Ne Zaman Kullanıldı? Fonetik Alfabe Tablosu Eski Latin Alfabesi

Genel

Anlamına Göre Cümleler

Herhangi bir işin, oluşun ya da durumun yüklemde oluşturduğu anlamlar kendi arasında gruplara ayrılır. Bu gruplar sayesinde cümlede ne anlatılmak istenildiğini, emir mi yoksa istek cümlesi mi olduğunu anlayabiliriz.

  • Olumlu cümle
  • Olumsuz cümle
  • Soru cümlesi
  • Emir cümlesi
  • Ünlem cümlesi
  • Şart cümlesi
  • İstek cümlesi
  • Gereklilik cümlesi

Olumlu ve olumsuz cümleler

Olumlu cümle, fiil cümlelerinde herhangi bir işin yapıldığını, herhangi bir oluşun gerçekleştiğini bildirilmesi sonucu oluşur. İsim cümlesinde ise söz konusu kavramın bulunduğunu, anlatılan şekilde olduğunu bildirir.

  • Eskişehir bu aralar soğuktur.
  • Eskiden bu bahçede limon ağaçları vardı.

Olumsuz cümle, fiil cümlelerinde herhangi bir işin yapılmadığını, yapılmayacağını ve olmadığını bildirir. İsim cümlelerinde ise söz konusu kavramın bulunmadığı, bahsedilen haliyle olmadığı anlamını taşır. Fiil cümlelerinin basit kuralları vardır.

  • Fiil cümlelerinde olumsuzluk ekiyle kurulur.
  • Fiil cümlelerinde “ne… ne” bağlacıyla kurulur.
  • İsim cümlelerinde “yok, değil” kelimeleri kullanılır.
  • İsim cümlelerinde “ne… ne” bağlacıyla kurulur.
  • İsim cümlelerinde “–siz” olumsuzluk ekiyle kurulur.

Dikkat edilmesi gereken kurallar sizi olumsuz cümleye kolaylıkla götürecektir. Konunun daha iyi anlaşılması için birkaç örnekle pekiştirelim.

  • Ateşle oyun olmaz.
  • Bu işin şakası olmaz.
  • Mersin bu mevsimde soğuk değildir.
  • Yollarda ne araba ne de insan var.

Olumsuz cümleleri incelerken dikkat edilmesi gereken bir konu daha var. Bazı cümleler, yapı bakımından olumsuz olabilir ama anlam olarak olumludur.

  • O kitabı almak istemiyor değil.
  • Arkadaşlarıyla geziye gitmek istemiyor değil.

İki örnekte de iki olumsuz kelime kullanılmış. Bakıldığı zaman yapı olarak olumsuz cümle oluyor ama anlam olarak iki olumsuz kelimenin beraber kullanılmasından dolayı olumlu cümle oluyor.

Mecaz anlam

Soru cümlesi, içinde soru anlamı bulunan cümlelerdir.

  • Kitabın konusu ne?
  • Sen içeriği anladın mı?

Emir cümleleri, yüklemi emir kipiyle oluşturulmuş ya da anlamca emir özelliği taşıyan cümlelerdir.

  • Kitabını getir ve okumaya başla.
  • Yarım saat sonra çıkmış ol.

Ünlem cümleleri, duygu ifade eden cümlelerdir. Yani sevgi, korku, heyecan, seslenme, coşku ifade eder. Cümle sonunda daima ünlem işareti bulunur.

  • Çabuk gel!
  • Eyvah!

Şart cümleleri, içinde şart veya koşul anlamı barındıran cümlelere denir. Şart kipi kullanılan cümleler kendi içerisinde yardımcı cümle de oluşturmuş olur.

  • Dersten çıktıysa bahçede beklesin.
  • Toplantıya gelmeyecekse şirkete geri dönsün.

İstek cümleleri herhangi bir dileği, arzuyu veya isteği bildirir. Gerçekleşmesinin mümkün olup olmadığı cümleyi etkilemez. İstek cümleleri dilek, istek veya şart kipiyle kurulur. Bununla beraber tek, keşke, bari gibi kelimeler de kullanılır.

  • Bari detaylı anlatsaydın.
  • Keşke tatil olsaydı.

Gereklilik cümleleri, bir eylemin gerçekleşmesinin gerekli ya da zorunlu olduğunu ifade eder.

  • Bu konuyu bugün bitirmeliyiz.
  • Konunun bitmesi için üç gün daha lazım.

Gelelim sözcükte anlama. Sözcük, dilimizin anlamlı en küçük parçasıdır. Sözcüklerle oluşturduğumuz cümleler, sözcüklerin anlamlarına göre değer kazanmaktadır. Sözcüklerin kullanım amacı ve kullanım yeri, cümlenin anlamını doğrudan etkiler. Bu durumda cümleler üç gruba ayrılmaktadır.

  • Gerçek anlam
  • Mecaz anlam
  • Yan anlam –

Gerçek Anlam Nedir?

Bir cümlede tüm kelimelerin gerçek anlamıyla kullanılmasıdır. Kelimeler, akla gelen ilk haliyle yani asıl anlamıyla kullanılır. Cümlede mecaz anlam söz konusu olmamalıdır.

  • Soğuk su içersen hasta olursun.
  • Dün aldığı bardak kırılmış.
  • Boş rafı kitaplarla doldurdu.

Mecaz Anlam Nedir, Cümlede Nasıl Kullanılır?

Bir sözcüğün gerçek anlamdan tamamen uzaklaşarak cümleye mecaz anlam kazandırması sonucunda mecaz anlam oluşur. Mecaz anlamlı sözcük, genellikle başka bir sözcüğün yerine kullanılarak benzetme niteliğinde kullanılır. Mecaz anlamlı cümlelere birkaç örnek vererek konuyu daha anlaşılır hale getirelim.

  • Duyduğu sözler ağır geldi.

Burada kullanılan ağır sözcüğünün gerçek anlamı bir cismin net ağırlığını ifade etmede, belirtmede kullanılır. Örnek verdiğimiz cümlede gerçek anlamından uzaklaşarak kullanılmıştır ve bu durumda cümleye mecaz anlam kazandır.

  • Bizi görünce çok sıcak karşıladılar.

Bu örnekte ise sıcak sözcüğü ısı anlamında değil de samimiyet, içtenlik anlamında kullanılmıştır. Yani bu durumda sözcük gerçek anlamda kullanılmadığı için cümleye mecaz anlam kazandırır.

Yan, gerçek, mecaz anlamlı cümle örnekleri

Yan Anlam Nedir, Cümle İçindeki Yeri Nedir?

Bir cümlenin gerçek anlamıyla bağlantılı olarak zamanla ortaya değişik anlamlarının çıkmasına yan cümle denir. Kafa karıştıracakmış gibi görünse de aslında anlaşılması kolaydır. Yani, cümlede geçen kelimenin gerçek anlamı dışında kullanılırken aynı zamanda da gerçek anlamıyla yakınlık kurmasıdır. Vereceğimiz örneklerle konu daha kolay anlaşılacaktır.

  • Kuşun kanadı harika görünüyor.
  • Uçağın kanadı parçalanmış.

Bu iki örneğin ilkinde kanat sözcüğü gerçek anlamda kullanılmıştır. İkinci örnekte kelime gerçek anlamına yakın bir anlamda ama aslında gerçek anlamının dışında kullanılmıştır.

Facebook üzerinden bu sayfaya yorum yap!

YORUM GÖNDER

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*