Homepage / Alfabeler / Azerbaycan Alfabesi
Vindergood Alfabesi Urartu Alfabesi Ülkemizde Kullandığımız Alfabe Hangi Uygarlık Tarafından Bulunmuştur Zambiya Alfabesi Ukrayna Alfabesi Ukraynaca Alfabe Okunuşu Zebur Alfabesi Zibu Alfabesi Vefk Alfabesi Ütopya Alfabesi Yunanca Alfabe Okunuşu Zodyak Alfabesi Wakanda Alfabesi Vietnam Alfabesi Latin Alfabesine Son Şeklini Veren Uygarlık Şifreli Alfabe Yapma Pomakça Alfabesi Latin Alfabesi Olmasaydı Ne Olurdu? Pilot Alfabesi Melek Alfabesi Latin Alfabesine Geçişin Faydaları Şu An Kullandığımız Alfabe Sanskritçe Alfabe Pakistan Alfabesi Lehçe Alfabe Latin Alfabesi Olmayan Harfler Laz Alfabesi Sırp Alfabesi Selçuklu Alfabesi Norveç Alfabesi Nogay Alfabesi Latin Alfabesi Kaç Harftir? Latin Alfabesinin Özellikleri Maddeler Halinde Şaman Alfabesi Polonya Alfabesi Orhun Yazıtları Latin Alfabesi Lehçe Alfabesi Latin Alfabesi Ve Türk Alfabesi Arasındaki Fark Latin Alfabesini Kullanmayan Ülkeler Tayland Alfabesi Pinyin Alfabesi Pers Alfabesi Nato Alfabesi Latin Alfabesi Kullanan Ülkeler İçinde Latin Alfabesini Kaç Kişi Biliyor Latin Alfabesine Eklenen Harfler Şimti Alfabesi Romen Alfabesi Oğuz Alfabesi Nors Alfabesi Latin Alfabesi Kullanan Ülkeler Kiril Alfabesi Kullanan Türk Devletleri Japoncada Kaç Alfabe Var İtalyanca Alfabe İbrani Alfabesi Kullanan Ülkeler İbrani Alfabesi Kullanan Türk Boyu Göktürk Alfabesinde Kaç Harf Vardı? Latin Alfabesi Hangi Uygarlık Tarafından Bulunmuştur? Japonca Katakana Alfabe           İsrail Alfabesi Irk Bitig Alfabesi İbrani Alfabesi Kaç Harflidir? Göktürk Alfabesi Ne Zamana Kadar Kullanıldı? Latin Alfabesi Hangi Ülkelerde Kullanılır? Japonca Alfabe Öğren İşaret Dili Alfabesi İspanyol Alfabesi Hiragana Alfabesi Grek Alfabesi Kiril Alfabesi Hangi Ülkelerde Kullanılır? Japonca Hiragana Alfabe İspanyolca Alfabe Hint Alfabesi Göktürk Alfabesi Rakamlar Latin Alfabesi İle Yazılan Eserler Japon Alfabesi Işık Dili Alfabesi İbrani Büyü Alfabesi Hiyeroglif Alfabesi Günümüzdeki Latin Alfabesi Nasıl Oluşmuştur? Kör Alfabesi Japonca Çince Alfabe İtalyan Alfabesi Irak Alfabesi Hangi Padişah Latin Alfabesi İstedi? Görme Engelliler Alfabesi İsveç Alfabesi Göktürk Alfabesi Ne Zaman Kullanıldı? Fonetik Alfabe Tablosu Eski Latin Alfabesi Dünyanın En Uzun Alfabesi Değişik Alfabe Yazıları Ceylin Alfabesi Bizans Alfabesi Göktürk Alfabesi Hangi Yüzyıllar Arasında Kullanılmıştır? Frig Alfabesi Enokyan Alfabesi Dünyadaki Alfabe Çeşitleri Denizcilik Alfabesi Çek Alfabesi Arapça Alfabe Peltek Harfler

Alfabeler

Azerbaycan Alfabesi

Azerbaycan Cumhuriyeti, 1918 yılında Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti adıyla kurulmuş olan Orta Doğu bölgesinin ilk cumhuriyetinin mirasçısıdır. Ama sadece 2 yıl sonra 1920 senesinde sınırı geçen Kızıl Ordu, Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti olarak isimlendirilen ve sonrasında Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’ne katılacak olan Azeri devletinin kurulmasına neden olmuştur. Sovyetler Birliği’nin dağıldığı 1991 yılında ise tekrar bağımsızlığını ilan etmiştir. Bu şekilde günümüzde Azeri dilindeki adıyla Azərbaycan Respublikası ,Türkiye Türkçesi ile Azerbaycan Cumhuriyeti olarak adlandırılan devlet kurulmuştur.

Azerbaycan’da kullanılmış olan alfabeler.

Azerbaycan Cumhuriyeti, üniter yapılı bir anayasal cumhuriyettir. Resmi bir dini yoktur. Bazı muhalefet güçleri ve halkı Şiilik inancına sahip olan devletteki tüm ana siyasi oluşumlar kendilerini ‘milliyetçi laik’ gruplar olarak tanımlamaktadırlar. Çok zengin bir kültüre sahip olan Azerbaycan, Müslüman nüfusu yoğun olan ülkeler arasında opera ya da tiyatro gibi sahne sanatlarına yer verilen ilk ülke olma özelliği taşır. Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla bağımsızlıklarını ilan eden diğer (eski) S.S.C.B. cumhuriyetleriyle karşılaştırıldığında, sosyal ve ekonomik yönlerin yanı sıra okuryazarlık oranı bakımından da en yüksek seviyelere ulaşmış olan devlettir. Diğer Türk devletlerine ve topluluklarına göre eğitim seviyesi bakımından çok üstün durumda bulunan ülkedeki okuryazarlık oranı %99,5 olarak belirlenmiştir. Bu durumuyla oldukça parlak bir görüntüye sahip olan ve dünyayla bütünleşme çabalarını sürdüren Azerbaycan’da kullanılan alfabeler de ülkenin siyasi gelişimine uygun bir rota izlemişlerdir.

Azerbaycan’da Kullanılan Alfabeler

Onuncu yüzyılda Türk topluluklarının Müslümanlığı kabul ederek Arap Alfabesini kullanmaya başladıkları dönemde Arap Alfabesini ve eğitimlerini Farsça görmeleri nedeniyle Fars Alfabesini kullanan Azeriler, XIX. yüzyılın başlarından itibaren yapılan bazı değişiklikleri 1918 yılında kurulan devletleriyle birlikte hızlandırdılar ve 1929 senesinde Latin alfabesinden uyarlanan alfabeyi kullanmaya başladılar. (İran’da yaşayan Azeriler Arap Alfabesini kullanmaya devam etmektedirler.) Azeri dili bu şekilde Yakutçadan sonra Latin alfabesi kullanılarak yazılan ikinci Türk dili olmuştu. Bu alfabe büyük ve küçük harfleriyle aşağıda verilmiştir.

1929-1939 arası kullanılan Latin Alfabesi:  Aa, Bв, Cc, Çç, Dd, Ee, Əə, Ff, Gg, Ƣƣ, Hh, Ii, Ьь, Jj, Kk, Qq, Ll, Mm, Nn, Oo, Ɵɵ, Pp, Rr, Ss, Şş, Tt, Uu, Vv, Xx, Yy, Zz, Ƶƶ

1939 senesinde Sovyetler Birliği’nin reddetmesiyle Latin alfabesini bırakarak Kiril alfabesinden uyarlanan yazı sistemini kullanmaya başlamıştır. 1958 yılında bazı değişiklikler yapılan Kiril alfabesi, Azerbaycan’ın 1991 senesinde bağımsızlığını ilan ettiği tarihe kadar kullanılan alfabe olmuştur.

Azeri Kiril Alfabesi harfleri ve Latin harfiyle karşılıkları

1939-1958 arası kullanılan Kiril Alfabesi:  Аа, Бб, Вв, Гг, Ғғ, Дд, Ее, Ёё, Әә, Жж, Зз, Ии, Йй, Кк, Ққ, Лл, Мм, Оо, Өө, Пп, Рр, Сс, Тт, Уу, Үү, Фф, Хх, Һh, Цц, Чч, Ҷҷ, Шш, Щщ, ъ, Ыы, ь, Ээ, Юю, Яя, ‘ (apostrof yani kesme işareti)

1958-1991 arası kullanılan Kiril Alfabesi:  Аа, Бб, Вв, Гг, Ғғ, Дд, Ee, Әә, Жж, Зз, Ии, Ыы, Јј, Кк, Ҝҝ, Лл, Мм, Нн, Оо, Өө, Пп, Рр, Сс, Тт, Уу, Үү, Фф, Хх, Һһ, Чч, Ҹҹ, Шш, ‘ (apostrof-kesme işareti)

1991 yılında bağımsızlığını ilan ederek Azerbaycan Cumhuriyetini kuran Azerilerin yaptıkları ilk işlerden birisi tekrar Latin Alfabesine dönüş yapmak olmuştu.

1991-1992 arası kullanılan Latin Alfabesi: Aa, Ää, Bb, Cc, Çç, Dd, Ee, Ff, Gg, Ğğ, Hh, Xx, Iı, İi, Jj, Kk, Qq, Ll, Mm, Nn, Oo, Öö, Pp, Rr, Ss, Şş, Tt, Uu, Üü, Vv, Yy, Zz

1992 yılında yapılan bazı değişikliklerle yukarıdaki alfabeyi günümüzde de kullanılan ve Latin alfabesinden uyarlanan Azerbaycan alfabesi olarak benimseyen Azeriler, o tarihten günümüze kadar aynı alfabeyi kullanmaya devam etmişlerdir. 1991 alfabesinde Ä karakteri ile gösterilen, a ile e sesleri arasında olduğu görülen sert e harfini Ə karakteri ile göstermeye başlamak gibi değişikliklerin yapıldığı 1992 düzenlemesi sonucunda oluşan Azerbaycan Alfabesi, Əə, Xx, Qq harflerinin eklendiği Türk Latin alfabesi olarak anlatılabilir.

Son şekliyle Azerbaycan Alfabesi

1992 sonrasında kullanılan Latin Alfabesi: Aa, Bb, Cc, Çç, Dd, Ee, Əə, Ff, Gg, Ğğ, Hh, Xx, Iı, İi, Jj, Kk, Qq, Ll, Mm, Nn, Oo, Öö, Pp, Rr, Ss, Şş, Tt, Uu, Üü, Vv, Yy, Zz

Bu alfabe kullanılarak yazılan yabancı özel isimler oldukları gibi değil de Azericede söylendikleri gibi yazılırlar. Apostrof (kesme işareti) ise bazı sözcüklerde ünlü harfin uzun okunduğunu göstermek ya da bazı Arapça kelimeleri yazmak amacıyla kullanılmaktadır.

Facebook üzerinden bu sayfaya yorum yap!
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (No Ratings Yet)
Loading...

2 Comments

  1. Teymur 7 Aralık 2018 15:01

    Çok güzel metin olmuş,ama Azeri yerine Azerbaycan Türkü olması gerekir. Azeri kelimesi Rusların taktığı lakaptır,sırf Türk kelimesi kullanılmasın diye. Azeri araştırırsanız küçük bir fars kabilesidir ve Azerbaycan Türkleri ile hiç bir alakası yoktur.

  2. MERVE 27 Ocak 2019 20:06

    cok yaxsi olmuştur sagolun varolun.

YORUM GÖNDER

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*