Homepage / Alfabeler / Göktürk Alfabesi
Vindergood Alfabesi Urartu Alfabesi Ülkemizde Kullandığımız Alfabe Hangi Uygarlık Tarafından Bulunmuştur Zambiya Alfabesi Ukrayna Alfabesi Ukraynaca Alfabe Okunuşu Zebur Alfabesi Zibu Alfabesi Vefk Alfabesi Ütopya Alfabesi Yunanca Alfabe Okunuşu Zodyak Alfabesi Wakanda Alfabesi Vietnam Alfabesi Latin Alfabesine Son Şeklini Veren Uygarlık Şifreli Alfabe Yapma Pomakça Alfabesi Latin Alfabesi Olmasaydı Ne Olurdu? Pilot Alfabesi Melek Alfabesi Latin Alfabesine Geçişin Faydaları Şu An Kullandığımız Alfabe Sanskritçe Alfabe Pakistan Alfabesi Lehçe Alfabe Latin Alfabesi Olmayan Harfler Laz Alfabesi Sırp Alfabesi Selçuklu Alfabesi Norveç Alfabesi Nogay Alfabesi Latin Alfabesi Kaç Harftir? Latin Alfabesinin Özellikleri Maddeler Halinde Şaman Alfabesi Polonya Alfabesi Orhun Yazıtları Latin Alfabesi Lehçe Alfabesi Latin Alfabesi Ve Türk Alfabesi Arasındaki Fark Latin Alfabesini Kullanmayan Ülkeler Tayland Alfabesi Pinyin Alfabesi Pers Alfabesi Nato Alfabesi Latin Alfabesi Kullanan Ülkeler İçinde Latin Alfabesini Kaç Kişi Biliyor Latin Alfabesine Eklenen Harfler Şimti Alfabesi Romen Alfabesi Oğuz Alfabesi Nors Alfabesi Latin Alfabesi Kullanan Ülkeler Kiril Alfabesi Kullanan Türk Devletleri Japoncada Kaç Alfabe Var İtalyanca Alfabe İbrani Alfabesi Kullanan Ülkeler İbrani Alfabesi Kullanan Türk Boyu Göktürk Alfabesinde Kaç Harf Vardı? Latin Alfabesi Hangi Uygarlık Tarafından Bulunmuştur? Japonca Katakana Alfabe           İsrail Alfabesi Irk Bitig Alfabesi İbrani Alfabesi Kaç Harflidir? Göktürk Alfabesi Ne Zamana Kadar Kullanıldı? Latin Alfabesi Hangi Ülkelerde Kullanılır? Japonca Alfabe Öğren İşaret Dili Alfabesi İspanyol Alfabesi Hiragana Alfabesi Grek Alfabesi Kiril Alfabesi Hangi Ülkelerde Kullanılır? Japonca Hiragana Alfabe İspanyolca Alfabe Hint Alfabesi Göktürk Alfabesi Rakamlar Latin Alfabesi İle Yazılan Eserler Japon Alfabesi Işık Dili Alfabesi İbrani Büyü Alfabesi Hiyeroglif Alfabesi Günümüzdeki Latin Alfabesi Nasıl Oluşmuştur? Kör Alfabesi Japonca Çince Alfabe İtalyan Alfabesi Irak Alfabesi Hangi Padişah Latin Alfabesi İstedi? Görme Engelliler Alfabesi İsveç Alfabesi Göktürk Alfabesi Ne Zaman Kullanıldı? Fonetik Alfabe Tablosu Eski Latin Alfabesi Dünyanın En Uzun Alfabesi Değişik Alfabe Yazıları Ceylin Alfabesi Bizans Alfabesi Göktürk Alfabesi Hangi Yüzyıllar Arasında Kullanılmıştır? Frig Alfabesi Enokyan Alfabesi Dünyadaki Alfabe Çeşitleri Denizcilik Alfabesi Çek Alfabesi Arapça Alfabe Peltek Harfler

Alfabeler, Genel

Göktürk Alfabesi

 

 

Göktürk alfabesi, Göktürkler tarafından kullanılmış olan bir alfabedir. Köktürk alfabesi olarak da adlandırılır. Alfabenin en son şekliyle kullanıldığı yazıtlar Orhun yazıtları olduğu için, Orhun alfabesi adı ile de anılır. Alfabeyi kullanan topluluklar ise Göktürkler, Hunlar, Kırgızlar ve Uygurlar olarak görülmektedir. Avrupa’ya göç eden bazı Türk boyları tarafından da kullanıldığı bilinmektedir. Hatta 16. Yüzyıl dönemine kadar Macaristan’da Sekeller olarak adlandırılan toplum tarafından kullanıldığı bilinmektedir.

Göktürk alfabesinin kökeni konusunda yapılan tartışmalar ise sümektedir. Ama öne çıkan görüşler, diğer alfabelerde olduğu gibi Türkler tarafından çok kullanılan, önemli olan nesnelerin resimlerinden türetildiği şeklindedir. Örneğin ‘oq’ ya da ‘ok’ olarak okunan ve aşağı doğru bir ok işaretini andıran harfin yani14px-Old_turkic_letter_OQharfinin, Türkler için çok önemli olan ok nesnesinin kullanımına bağlı olarak türetildiği düşünülmektedir. 14px-Old_turkic_letter_Y1harfi de kalın ünlülerle beraber ‘y’ sesini vermek için kullanılır ve yay kelimesinden türediği düşünülmektedir. Yani Türkler için çok önemli olan yay ve ok nesneleri, alfabedeki harflerin oluşturulmasında yararlanılan nesneler olmuştur. Bir diğer görüş ise Göktürk alfabesinin Soğd alfabesinden esinlenerek oluşturulduğu şeklindedir ama bunu destekleyen herhangi bir kanıt bulunmamaktadır.

38 harfli Göktürk alfabesinde, 4 sesli ve 34 tane sessiz harf bulunmaktadır. Sessiz harflerin bir kısmı çifr sesli olarak telaffuz edilen harflerdir.

38 harfli Göktürk alfabesinde, 4 sesli ve 34 tane sessiz harf bulunmaktadır. Sessiz harflerin bir kısmı çift sesli olarak telaffuz edilen harflerdir.

Göktürk alfabesi ile yazılan ilk örnekler, 19. Yüzyılda bulunan Yenisey anıtları olarak görünmektedir. Yenisey ırmağı kenarında yer alan anıtların, Orhun yazıtlarından yaklaşık iki yüzyıl önce yapıldığı düşünülmektedir. Ama alfabenin son hali ile yazılmış olan Orhun yazıtları, bu yazı sistemi ile yazılmış olan en önemli örnekler olarak kabul edilmektedir. Orhun yazıtları, 1889 yılında bulunmuş olan iki yazıttan oluşur. 1893 yılında Danimarka uyruklu Türkolog Vilhelm Thomsen çözümlenmişlerdir. Böylece Orhun anıtlarını diktiren kişilerin Kültigin ve Bilge Kağan olduğu ortaya çıkmıştır. Anıtlarda kullanılan dil ise eskiden Türkler tarafından kullanılmış olan bir lehçedir. Arka yüzlerinde Çince metinler de bulunan Orhun yazıtları, Yenisey anıtları ve Yedisu bölgesindeki örneklerle beraber, Göktürk alfabesi ile yazılmış olan metinlerin en önemlileri olarak kabul edilmektedir. Zaman içinde Asya’da bu alfabenin kullanıldığı başka örnekler de bulunmuştur ve bulunmaya devam etmektedir.

Alfabenin ilk kullanıldığı dönem ise 6. Yüzyıl olarak görünmektedir. Ama Esik Kurganı’nda yani Kazakistan’da bulunan ve Saka Türklerine ait olduğu düşünülen bir gümüş tabağın üzerinde bulunan yazı, alfabenin 4. Yüzyılda da kullanılmış olabileceğini göstermektedir. Yenisey anıtlarının ise Orhun yazıtlarından yaklaşık iki yüzyıl önce yapıldığı düşünülmektedir. Orhun yazıtlarından Kül Tigin Yazıtı 732 yılında yapılmıştır. Orhun yazıtlarının diğer örneği olan Bilge Kağan Yazıtı ise 735 yılında yazılmıştır.

Yenisey’de kullanılan yazı sisteminde kullanılan karakterlerin sayısı 150 kadardır. Göktürk alfabesinin oluşma döneminde bu karakterlerin, harflerin sayısı 38’e inmiş ve Orhun yazıtlarında kullanılan Göktürk alfabesi, 38 harften oluşmuştur. Bu 38 harfin 4 tanesi ünlü harfler, 34 tanesi ise ünsüz harflerdir. Ünsüz harflerin bir kısmı çift sesli olarak okunur. Sesli harfler ise 4 tanedir ama yazıdaki ünlü uyumuna göre okunur ve günümüz Türkçesindeki 8 sesli harfi karşılar. Yazılar sağdan sola doğru yazılmaktadır. Kelimelerin arasına (:) yani iki nokta üst üste işareti koyulur ve kelimeler bu şekilde ayrılır. Kullanılan başka bir noktalama işareti yoktur. Hemen her sessiz harfi simgeleyen iki işaret vardır. Bunlardan bir tanesi ince ünlülerle kullanılırken, diğeri kalın ünlülerle kullanılır.

Buna göre örneğin ‘MESUT’ ismini Göktürk alfabesi ile yazmak istersek:

t

T

u

U

s

S

e

E

m

M

 

 

şeklinde yazabiliriz. Siz de yukarıda bulunan örnekten yararlanarak kendi isminiz Göktürk alfabesi ile yazabilirsiniz.

.

Facebook üzerinden bu sayfaya yorum yap!
alfabesi bağış
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (No Ratings Yet)
Loading...

One Comment

  1. nazlı 7 Nisan 2019 20:06

    cok uzun ama işime yaradı cok tşk ederım

    N+B

YORUM GÖNDER

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*