Homepage / Alfabeler / Kiril Alfabesi
Vindergood Alfabesi Urartu Alfabesi Ülkemizde Kullandığımız Alfabe Hangi Uygarlık Tarafından Bulunmuştur Zambiya Alfabesi Ukrayna Alfabesi Ukraynaca Alfabe Okunuşu Zebur Alfabesi Zibu Alfabesi Vefk Alfabesi Ütopya Alfabesi Yunanca Alfabe Okunuşu Zodyak Alfabesi Wakanda Alfabesi Vietnam Alfabesi Latin Alfabesine Son Şeklini Veren Uygarlık Şifreli Alfabe Yapma Pomakça Alfabesi Latin Alfabesi Olmasaydı Ne Olurdu? Pilot Alfabesi Melek Alfabesi Latin Alfabesine Geçişin Faydaları Şu An Kullandığımız Alfabe Sanskritçe Alfabe Pakistan Alfabesi Lehçe Alfabe Latin Alfabesi Olmayan Harfler Laz Alfabesi Sırp Alfabesi Selçuklu Alfabesi Norveç Alfabesi Nogay Alfabesi Latin Alfabesi Kaç Harftir? Latin Alfabesinin Özellikleri Maddeler Halinde Şaman Alfabesi Polonya Alfabesi Orhun Yazıtları Latin Alfabesi Lehçe Alfabesi Latin Alfabesi Ve Türk Alfabesi Arasındaki Fark Latin Alfabesini Kullanmayan Ülkeler Tayland Alfabesi Pinyin Alfabesi Pers Alfabesi Nato Alfabesi Latin Alfabesi Kullanan Ülkeler İçinde Latin Alfabesini Kaç Kişi Biliyor Latin Alfabesine Eklenen Harfler Şimti Alfabesi Romen Alfabesi Oğuz Alfabesi Nors Alfabesi Latin Alfabesi Kullanan Ülkeler Kiril Alfabesi Kullanan Türk Devletleri Japoncada Kaç Alfabe Var İtalyanca Alfabe İbrani Alfabesi Kullanan Ülkeler İbrani Alfabesi Kullanan Türk Boyu Göktürk Alfabesinde Kaç Harf Vardı? Latin Alfabesi Hangi Uygarlık Tarafından Bulunmuştur? Japonca Katakana Alfabe           İsrail Alfabesi Irk Bitig Alfabesi İbrani Alfabesi Kaç Harflidir? Göktürk Alfabesi Ne Zamana Kadar Kullanıldı? Latin Alfabesi Hangi Ülkelerde Kullanılır? Japonca Alfabe Öğren İşaret Dili Alfabesi İspanyol Alfabesi Hiragana Alfabesi Grek Alfabesi Kiril Alfabesi Hangi Ülkelerde Kullanılır? Japonca Hiragana Alfabe İspanyolca Alfabe Hint Alfabesi Göktürk Alfabesi Rakamlar Latin Alfabesi İle Yazılan Eserler Japon Alfabesi Işık Dili Alfabesi İbrani Büyü Alfabesi Hiyeroglif Alfabesi Günümüzdeki Latin Alfabesi Nasıl Oluşmuştur? Kör Alfabesi Japonca Çince Alfabe İtalyan Alfabesi Irak Alfabesi Hangi Padişah Latin Alfabesi İstedi? Görme Engelliler Alfabesi İsveç Alfabesi Göktürk Alfabesi Ne Zaman Kullanıldı? Fonetik Alfabe Tablosu Eski Latin Alfabesi Dünyanın En Uzun Alfabesi Değişik Alfabe Yazıları Ceylin Alfabesi Bizans Alfabesi Göktürk Alfabesi Hangi Yüzyıllar Arasında Kullanılmıştır? Frig Alfabesi Enokyan Alfabesi Dünyadaki Alfabe Çeşitleri Denizcilik Alfabesi Çek Alfabesi Arapça Alfabe Peltek Harfler

Alfabeler

Kiril Alfabesi

Kiril alfabesi, Slav halkları tarafından yaygın olarak kullanılan, genellikle Slav dillerini yazmak için kullanılan bir alfabedir. Ama çarlık döneminde Rusya sınırları içinde bulunan Türk halklarına da benimsetilmeye çalışılan bir alfabe olmuştur. Bu çalışmaların ikinci aşaması Sovyetler Birliği döneminde gerçekleşmiş, devletin sınırları içinde bulunan diğer topluluklara ve Türk Cumhuriyetlerine Kiril alfabesini zorla kabul ettirme çalışmaları yapılmıştır. Böylece birçok farklı Kiril alfabesi ortaya çıkmıştır. Türkçe sesleri karşılamak amacıyla alfabeye bazı harfler eklenmiştir. Ama bu Cumhuriyetlerde kullanılan alfabeler aynı değildir. Hepsi Kiril alfabesine dayanıyor ve birbirlerine benziyor olsalar da farklı alfabeler olarak ortaya çıkmışlardır. Bu alfabeleri kullanan ülkelerin bir kısmı Latin alfabesine geçmiştir, bir kısmında Latin alfabesine geçmek için çalışmalar yapılmaktadır. Bazı Türk cumhuriyetlerinde ise Kiril alfabesi ile Latin alfabesi beraber kullanılmaktadır.

Kiril alfabesinin ismi, 9.yüzyılda Moravya’da Slav dili ve dini konular üzerine çalışmalar yapan Kiril ve kardeşi Metodius’tan gelmektedir. Ama Kiril alfabesini geliştiren Kiril ve Metodius kardeşler değildir. Sonradan aziz ilan edilen, Avrupa’nın koruyucusu ve Slav önderleri gibi unvanlar alan kardeşlerin geliştirdiği alfabe Glagolit ya da Glagol olarak bilinen alfabedir. Yunan alfabesinden esinlenerek geliştirilen Glagolit alfabesi, 38 harften oluşuyordu. Bu alfabe Eski Slav diline uyumlu olacak şekilde geliştirilmişti ve öncelikli amacı İncil’i ve diğer dini metinleri Slav diline çevirmekti. Dolayısıyla Slav dili ile yazılmış olan en eski metinlerin bazıları Glagolit alfabesi ile yazılmıştır. Kiril alfabesi ise bu alfabeden esinlenerek ve alfabeyi geliştiren kardeşlerin öğrencileri ya da takipçileri olan kişiler tarafından hazırlanmıştır. Kiril alfabesini ortaya çıkartan kişinin Ohridli Clement olduğu, Kiril ve Metodius kardeşlerin öğrencisi olan bu kişinin öğretmenlerinin ismini alfabeye verdiği yolunda görüşler vardır. Kiril alfabesinin geliştirilmesi hakkında bir başka teori ise Preslav Edebiyat Okulunda 10.yüzyılda geliştirildiği yönündedir. Bu okul Bulgaristan’da bulunmaktadır. Kiril ve Metodius kardeşlerin görüşlerini kabul eden ve takipçileri olan kişiler, kardeşlerin ölümü sonrasında yetkililer tarafından atanan yeni misyoner tarafından Moravya’dan kovulmuşlardı. Bu kişiler hoş karşılandıkları Bulgaristan’a yerleşmişlerdi. Bulgaristan’da resmi dilin Slav dili olmasından sonra da dinlerini ve dillerini yaygınlaştıracak olan okullar açmışlardır. İşte Kiril alfabesinin oluşturulması hakkındaki teori, bu okullardan birisi olan Preslav Edebiyat Okulu’nda alfabenin geliştirildiği ve bu alfabeye kardeşlerin isminden esinlenen Kiril adının verildiği yönündedir.

Kiril alfabesine kullanıldığı ülkenin diline göre bazı eklemeler yapılır. Gerekli olmayan harfler de alfabeden çıkartılır.

Kiril alfabesine kullanıldığı ülkenin diline göre bazı eklemeler yapılır. Gerekli olmayan harfler de alfabeden çıkartılır.

Kiril alfabesi uzun bir dönem kullanılmasına rağmen çok fazla geliştirilmemiştir. Bunun nedeni ise Slav halklarının bahsedilen uzun süre boyunca siyasi bir güç olarak boy gösterememiş olmasıdır. Ama Rusya devleti ve çarlık dönemi ile birlikte önem kazanmış ve Kiril alfabesinde bazı iyileştirmeler yapılmıştır. 18.yüzyılın başlarında Büyük Peter yapılan değişiklik ile alfabede bulunan Yunan harfleri çıkartılmıştı. Böylece Kiril alfabesi daha kolay kullanılabilen, düzenli ve basit bir alfabe haline gelmişti. 1918 yılında yapılan bir başka iyileştirme ile de alfabede bulunan ve gereksiz olduğu düşünülen diğer harfler de çıkartılmıştı. Yapılan değişiklikler sonrası alfabe günümüzde kullanılan şeklini almıştır. Yine de tek bir Kiril alfabesinden söz etmek mümkün olmayabilir. Çünkü Rusça, Beyaz Rusça, Bulgarca, Ukraynaca, Pomakça ve Makedonca gibi pek çok Slav dili ve Kazakistan, Başkurdistan, Moğolistan, Kırgızistan, Tacikistan, Makedonya, Yakutistan gibi ülkelerde veya özerk bölgelerde kullanılan farklı diller Kiril alfabesi ile yazılmaktadır. Dolayısıyla Kiril alfabesi temel alınmış ama bu bölgelerde kullanılan dillerdeki sesleri karşılamak üzere alfabeye bazı harfler eklenmiştir. Dolayısıyla kullanılan Kiril alfabesi sayısı artmıştır. Ama bu durum normal olarak kabul edilebilir. Örneğin dünyanın en çok kullanılan alfabesi olan Latin alfabesi de benzer şekilde kullanıldığı dilin seslerini karşılamak üzere eklenen veya çıkartılan harfler nedeniyle farklı şekillerde oluşturulan birçok alfabeye esin kaynağı olmuştur.

Sonuç olarak dünyanın en çok kullanılan alfabelerinden birisi olan Kiril alfabesi, farklı şekillerde ve kullanıldığı dillerin ihtiyaçlarını karşılayacak şekle getirilmiştir. Günümüzde kullanılan Rus Kiril alfabesinde 33 harf bulunmaktadır. Bu harflerin 10 tanesi ünlü harf, 21 tanesi ünsüz harf ve 2 tanesi de tonlama işareti olarak kullanılan harflerdir. Ama örneğin Makedonca yazmak için kullanılan Kiril alfabesi 31 harften oluşmaktadır. Farklı dillerde kullanılan Kiril alfabeleri, dilin özelliklerine göre eklenen ya da çıkartılan harfler nedeniyle genellikle 30 harfin üzerinde harf sayısına sahip olan alfabelerdir. Kiril alfabesi dünyanın en çok kullanılan alfabelerinden birisi olmasına rağmen, kullanan kişi sayısı giderek azalmaktadır. Özellikle Slav halkları içinde olmayan ya da Müslüman halklardan oluşan vatandaşlara sahip olan ülkeler, kullanmakta oldukları Kiril alfabesini bırakarak Latin alfabesine geçiş yapmaktadırlar. Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinin yanı sıra Makedonya da alfabesini değiştirme çalışmaları yapan ya da Kiril alfabesi ile birlikte Latin alfabesini kullanmaya başlayan ülkelere örnek olarak gösterilebilir. Bu ülkelerin yanı sıra halkının dini Tibet Budizmi olarak görünen ve Kiril alfabesini kullanan Moğolistan gibi ülkelerin de yakın dönemde Kiril alfabesini kullanmayı bırakacağı söylenebilir.

 

Facebook üzerinden bu sayfaya yorum yap!
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (No Ratings Yet)
Loading...

YORUM GÖNDER

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*