Homepage / Alfabeler / Sümer Alfabesi
Vindergood Alfabesi Urartu Alfabesi Ülkemizde Kullandığımız Alfabe Hangi Uygarlık Tarafından Bulunmuştur Zambiya Alfabesi Ukrayna Alfabesi Ukraynaca Alfabe Okunuşu Zebur Alfabesi Zibu Alfabesi Vefk Alfabesi Ütopya Alfabesi Yunanca Alfabe Okunuşu Zodyak Alfabesi Wakanda Alfabesi Vietnam Alfabesi Latin Alfabesine Son Şeklini Veren Uygarlık Şifreli Alfabe Yapma Pomakça Alfabesi Latin Alfabesi Olmasaydı Ne Olurdu? Pilot Alfabesi Melek Alfabesi Latin Alfabesine Geçişin Faydaları Şu An Kullandığımız Alfabe Sanskritçe Alfabe Pakistan Alfabesi Lehçe Alfabe Latin Alfabesi Olmayan Harfler Laz Alfabesi Sırp Alfabesi Selçuklu Alfabesi Norveç Alfabesi Nogay Alfabesi Latin Alfabesi Kaç Harftir? Latin Alfabesinin Özellikleri Maddeler Halinde Şaman Alfabesi Polonya Alfabesi Orhun Yazıtları Latin Alfabesi Lehçe Alfabesi Latin Alfabesi Ve Türk Alfabesi Arasındaki Fark Latin Alfabesini Kullanmayan Ülkeler Tayland Alfabesi Pinyin Alfabesi Pers Alfabesi Nato Alfabesi Latin Alfabesi Kullanan Ülkeler İçinde Latin Alfabesini Kaç Kişi Biliyor Latin Alfabesine Eklenen Harfler Şimti Alfabesi Romen Alfabesi Oğuz Alfabesi Nors Alfabesi Latin Alfabesi Kullanan Ülkeler Kiril Alfabesi Kullanan Türk Devletleri Japoncada Kaç Alfabe Var İtalyanca Alfabe İbrani Alfabesi Kullanan Ülkeler İbrani Alfabesi Kullanan Türk Boyu Göktürk Alfabesinde Kaç Harf Vardı? Latin Alfabesi Hangi Uygarlık Tarafından Bulunmuştur? Japonca Katakana Alfabe           İsrail Alfabesi Irk Bitig Alfabesi İbrani Alfabesi Kaç Harflidir? Göktürk Alfabesi Ne Zamana Kadar Kullanıldı? Latin Alfabesi Hangi Ülkelerde Kullanılır? Japonca Alfabe Öğren İşaret Dili Alfabesi İspanyol Alfabesi Hiragana Alfabesi Grek Alfabesi Kiril Alfabesi Hangi Ülkelerde Kullanılır? Japonca Hiragana Alfabe İspanyolca Alfabe Hint Alfabesi Göktürk Alfabesi Rakamlar Latin Alfabesi İle Yazılan Eserler Japon Alfabesi Işık Dili Alfabesi İbrani Büyü Alfabesi Hiyeroglif Alfabesi Günümüzdeki Latin Alfabesi Nasıl Oluşmuştur? Kör Alfabesi Japonca Çince Alfabe İtalyan Alfabesi Irak Alfabesi Hangi Padişah Latin Alfabesi İstedi? Görme Engelliler Alfabesi İsveç Alfabesi Göktürk Alfabesi Ne Zaman Kullanıldı? Fonetik Alfabe Tablosu Eski Latin Alfabesi Dünyanın En Uzun Alfabesi Değişik Alfabe Yazıları Ceylin Alfabesi Bizans Alfabesi Göktürk Alfabesi Hangi Yüzyıllar Arasında Kullanılmıştır? Frig Alfabesi Enokyan Alfabesi Dünyadaki Alfabe Çeşitleri Denizcilik Alfabesi Çek Alfabesi Arapça Alfabe Peltek Harfler

Alfabeler

Sümer Alfabesi

Sümer uygarlığı, kendisinden sonra gelen birçok medeniyeti etkilemiş olan bir uygarlıktır. Hatta günümüzde adet halini almış olan bazı davranışların temeli de Sümer uygarlığına dayanır. Örneğin evlilik yüzüğü kullanılması ve yılbaşı ağacını süsleme adetini tanımlayan, ilk olarak kullanan medeniyet Sümer uygarlığıdır. Ayrıca pek çok bilim dalında ve insanlık tarihinin şekillenmesini sağlayan mitoloji, büyü, fal gibi alanlarda da çağındaki diğer uygarlıklardan daha ileri bir seviyede bulunuyorlardı. Tarihin başlangıcı olarak kabul edilen yazının bulunması da Sümer uygarlığına ait olan bir keşiftir.

Sümer yazı sistemi, Sümer çivi yazısı olarak bilinse de başlangıçta o şekilde kullanılmamıştır. M.Ö.3200 yılına dayanan ilk yazı örnekleri ideogram adı verilen bazı şekillerle yazılmıştır. Yani bir tür resim yazısıdır. Her olayı ya da her nesneyi anlatmak üzere kullanılan bazı karakterler, şekiller vardır. Dolayısıyla günümüzde kullanılan anlamıyla sesleri ya da heceleri temsil eden harflerden oluşan bir alfabeden söz etmek mümkün değildir.

Bu yazı sistemi onlarca yüzyılı kapsayan bir dönem içinde ve yine aynı bölgede kurulan uygarlıkların, devletlerin elinde gelişmiştir. Sümer yazısının ortaya çıkmasının sebepleri arasında ise daha önce kullanılan kayıt sistemlerinin yetersiz kalması ve kullandıkları dilin yazılı hale getirmek açısından elverişli olması gösterilebilir. Sümerce’deki kelimelerin büyük bir çoğunluğu tek heceli kelimelerden oluşuyordu. Böylece çizilen işaretlerdeki nesnelerin okunuşunun tek bir heceyi veya sesi ifade etmesi sağlanmış oluyordu. Farklı kelimeleri yazmak istediklerinde, o sesleri ya da heceleri ifade eden resimleri yan yana çiziyor ve birlikte okuyorlardı. Böylece kullanılan işaretlerin ifade ettiği nesneler ya da olaylar değil, bunları okurken kullanılan ses değerleri ortaya çıkıyordu. Bunu Türkçede şu şekilde açıklayabiliriz: ‘Tar’ isimli nesneyi ifade etmek için bir işaretimiz, ‘ak’ rengini belirtmek için başka bir işaretimiz olduğunu düşünelim. Bu iki işareti yan yana yazdığımızda ve birlikte okuduğumuzda tar ve ak kelimelerinin asıl anlamını değil, ses değerlerini öne çıkartarak oluşturduğumuz ‘tarak’ kelimesini bulmuş oluruz. Sümer yazısı da bu mantıkla yazılmaya başlanmış ve gelişmişti. Tabi örneğimizdeki gibi farklı işaretler kullanılarak oluşturulan kelimelerin birlikte okunacağını belirtmek için de bazı işaretler kullanıldığını ve ‘tarak’ kelimesi yerine ‘ak yani beyaz tar’ gibi yanlış anlamaların önlendiğini belirtmek gerekir. Böylece yazı sistemi bir hece yazısı şeklini aldı ve bazı kurallar, gramer özellikleri taşıyan bir sistem haline geldi.

Sümer yazı sisteminin gelişimi

Sümer yazı sisteminin gelişimi

Kil üzerine yazılan yazılar, kalem olarak kullanılan nesnenin kil tabletler üzerine bastırılması ve geriye çekilmesi esasına dayanıyordu. Bu nedenle şekil olarak çiviye benzeyen karakterler kullanılmış oluyordu. Zaten çivi yazısı olarak isimlendirilmesinin sebebi de budur. Zamanla ve sistemin gelişmesiyle birlikte çivi başı sağa doğru olan işaretlerin kullanımı bırakıldı. Böylece Sümer yazı sisteminde, Sümer alfabesinde kullanılan 1000 kadar karakterin sayısı yarıya inmiş oldu. Yaklaşık olarak M.Ö.2700 yılları civarında, gelişimini büyük ölçüde tamamlamış olan ve bazı kuralları olan bir yazı sistemi haline gelmişti.

Yazıların yazılma şekli ise oldukça basitti. Kil tabletlerin üzerine kalem vazifesi gören aletlerle şekiller yapılıyor ve geri çekiliyordu. Daha sonra pişirilen bu tabletlerden bazıları, 5000 yıl kadar dayanmayı ve günümüze kadar ulaşmayı başarmıştır. Bu şekilde Sümer uygarlığı ve uğraştıkları bilimler ya da sanatlar hakkında bilgi edinme imkanı olmuştur. Birçok medeniyette ve dinde sözü edilen ‘Yaratılış’ ve ‘Tufan’ gibi konuları ilk işleyen uygarlığın da Sümer uygarlığı olduğu bu yolla öğrenilmiştir.

Sümer alfabesi kullanılarak yazılmış olan bir tarihi eser

Sümer alfabesi kullanılarak yazılmış olan bir tarihi eser

Sümer yazı sistemi, Mezopotamya’da kurulan Babil ve Asur uygarlıkları tarafından geliştirilerek daha düzenli, disiplinli ve az karakterli alfabeler haline dönüşmüştür. Bu alfabeler ise Fenike alfabesine esin kaynağı olan yazı sistemleridir. Fenike alfabesinin dünyada halen kullanılmakta olan Latin alfabesi, Arap alfabesi gibi alfabelerin oluşmasına neden olan, kaynak olan alfabe olduğu düşünülürse, Sümer çivi yazısının günümüzdeki alfabelerine (neredeyse) hepsinin atası olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Tabi Fenike alfabesinin oluşmasında ve şekillenmesinde Mısır hiyerogliflerinin katkısını da unutmamak gerekir. Ama her durumda Sümer uygarlığı, Sümer yazı sistemi, Sümer alfabesi, çağımızdaki medeniyetlerin ve anlayışların gelişmesinde çok önemli roller oynayan etkenler durumunda bulunmaktadır. Dolayısıyla binlerce yıllık kil tabletler oldukça büyük önem taşıyan ve dikkatle incelenmesi gereken tarihi eserlerdir.

 

Facebook üzerinden bu sayfaya yorum yap!
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (No Ratings Yet)
Loading...

2 Comments

  1. mahmut haydar 6 Kasım 2018 10:54

    cok güzel olmus elinize saglik

  2. Alekothegreat 2 Nisan 2019 01:25

    Süper aydınlatıcı ve tatmin edici bilgiler.. emeğinize sağlık

YORUM GÖNDER

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*