Homepage / Alfabeler / Tatar Alfabesi
Vindergood Alfabesi Urartu Alfabesi Ülkemizde Kullandığımız Alfabe Hangi Uygarlık Tarafından Bulunmuştur Zambiya Alfabesi Ukrayna Alfabesi Ukraynaca Alfabe Okunuşu Zebur Alfabesi Zibu Alfabesi Vefk Alfabesi Ütopya Alfabesi Yunanca Alfabe Okunuşu Zodyak Alfabesi Wakanda Alfabesi Vietnam Alfabesi Latin Alfabesine Son Şeklini Veren Uygarlık Şifreli Alfabe Yapma Pomakça Alfabesi Latin Alfabesi Olmasaydı Ne Olurdu? Pilot Alfabesi Melek Alfabesi Latin Alfabesine Geçişin Faydaları Şu An Kullandığımız Alfabe Sanskritçe Alfabe Pakistan Alfabesi Lehçe Alfabe Latin Alfabesi Olmayan Harfler Laz Alfabesi Sırp Alfabesi Selçuklu Alfabesi Norveç Alfabesi Nogay Alfabesi Latin Alfabesi Kaç Harftir? Latin Alfabesinin Özellikleri Maddeler Halinde Şaman Alfabesi Polonya Alfabesi Orhun Yazıtları Latin Alfabesi Lehçe Alfabesi Latin Alfabesi Ve Türk Alfabesi Arasındaki Fark Latin Alfabesini Kullanmayan Ülkeler Tayland Alfabesi Pinyin Alfabesi Pers Alfabesi Nato Alfabesi Latin Alfabesi Kullanan Ülkeler İçinde Latin Alfabesini Kaç Kişi Biliyor Latin Alfabesine Eklenen Harfler Şimti Alfabesi Romen Alfabesi Oğuz Alfabesi Nors Alfabesi Latin Alfabesi Kullanan Ülkeler Kiril Alfabesi Kullanan Türk Devletleri Japoncada Kaç Alfabe Var İtalyanca Alfabe İbrani Alfabesi Kullanan Ülkeler İbrani Alfabesi Kullanan Türk Boyu Göktürk Alfabesinde Kaç Harf Vardı? Latin Alfabesi Hangi Uygarlık Tarafından Bulunmuştur? Japonca Katakana Alfabe           İsrail Alfabesi Irk Bitig Alfabesi İbrani Alfabesi Kaç Harflidir? Göktürk Alfabesi Ne Zamana Kadar Kullanıldı? Latin Alfabesi Hangi Ülkelerde Kullanılır? Japonca Alfabe Öğren İşaret Dili Alfabesi İspanyol Alfabesi Hiragana Alfabesi Grek Alfabesi Kiril Alfabesi Hangi Ülkelerde Kullanılır? Japonca Hiragana Alfabe İspanyolca Alfabe Hint Alfabesi Göktürk Alfabesi Rakamlar Latin Alfabesi İle Yazılan Eserler Japon Alfabesi Işık Dili Alfabesi İbrani Büyü Alfabesi Hiyeroglif Alfabesi Günümüzdeki Latin Alfabesi Nasıl Oluşmuştur? Kör Alfabesi Japonca Çince Alfabe İtalyan Alfabesi Irak Alfabesi Hangi Padişah Latin Alfabesi İstedi? Görme Engelliler Alfabesi İsveç Alfabesi Göktürk Alfabesi Ne Zaman Kullanıldı? Fonetik Alfabe Tablosu Eski Latin Alfabesi Dünyanın En Uzun Alfabesi Değişik Alfabe Yazıları Ceylin Alfabesi Bizans Alfabesi Göktürk Alfabesi Hangi Yüzyıllar Arasında Kullanılmıştır? Frig Alfabesi Enokyan Alfabesi Dünyadaki Alfabe Çeşitleri Denizcilik Alfabesi Çek Alfabesi Arapça Alfabe Peltek Harfler

Alfabeler

Tatar Alfabesi

Tatarlar tek bir devletin içinde yaşayan bir halk olmadıkları için ayrı başlıklar halinde inceleme yapmak yerinde olabilir.

Tataristan Cumhuriyeti (Volga Tatarları)

Tatar Türkleri ya da Tatarlar olarak isimlendirilen halk, yoğunluğu daha çok Rusya Federasyonu içinde bulunan Türk kökenli bir halktır. Eski Sovyetler Birliği ülkelerindeki toplam Tatar nüfusunun 7 milyonun üzerinde olduğu tahmin ediliyor. Rusya Federasyonuna bağlı durumda bulunan Tataristan Cumhuriyeti ise 4 milyona yaklaşan nüfusu ile özerk bir cumhuriyet durumunda bulunuyor. 1990 yılında bağımsızlığını ilan etmiş ama bu bağımsızlık hiçbir devlet tarafından tanınmamıştır. Bunun üzerine 1994 yılında Rusya Federasyonu ile anlaşma imzalayarak bu federasyonun içinde özerk bir federal yapı haline gelen Tataristan Cumhuriyeti, 2 milyonluk kısmı Tatar Türklerinden oluşan bir nüfus yapısına sahiptir.

Tataristan Cumhuriyetinde Kullanılan Tatar Alfabesi

Tataristan’da yaklaşık olarak 1,5 milyon kişi kadar Rus kökenli vatandaş da yaşamaktadır. Tataristan Cumhuriyeti’nin resmi dilleri de Tatarca ve Rusçadır. Nüfusunun tamamı okuma-yazma bilen ülkede ilk ve ortaöğretim okullarında Tatarca ve Rusça eğitim verilirken, yükseköğrenim düzeyinde sadece Rusça eğitim verilmektedir. Volga Tatarları olarak da bilinen Tataristan Cumhuriyeti’nin kullandığı ve Tatar Alfabesi olarak da isimlendirilebilecek olan resmi alfabe ise 37 harfli Tatar Kiril Alfabesidir. 

Kazan Tatarları ve Kullandıkları Alfabe

Günümüzde Tataristan’ın başkenti durumunda bulunan Kazan şehrinde yaşayan Tatarlar, Kazan Tatarları ya da Kazan Türkleri olarak isimlendirilebiliyorlar. 1920’lerde Sovyet Türklerinin ortak bir yazı sistemi kullanmalarını sağlama amacıyla kurulan Yeni Türk Elifbası Merkez Komitesi isimli kurulun 1927 yılında yayınladığı Birleştirilmiş Yeni Türk Alfabesi (Yañalif) bazı direnişlerle karşılaşsa da 1928 yılında Kazan Türkleri tarafından da kullanılmaya başladı.

1940 yılında Sovyetler Birliği’nin o dönemdeki politikalarına uygun olarak Kiril Alfabesine geçen Kazan Türkleri, 1991 yılında Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla birlikte tekrar Latin Alfabesinden uyarlanan ve Yañalif Älifbası ismi verilen yazı sistemine geçmeyi tartışmaya başladılar. Aynı yıl Türkiye’de düzenlenen ‘Milletlerarası Çağdaş Türk Alfabeleri Sempozyumu’nda temeli atılan ve bazı geliştirmelerle ‘Türk dünyası ortak Lâtin alfabesi’ olarak isimlendirilen yazı sistemini isteyen kişilerin de bulunduğu tartışmaya Kiril Alfabesi ve Arap Alfabesi taraftarı olan kişiler de katılmıştır. Oldukça karışık bir tarihe ve aynı zamanda kullanılan yazı sistemi geçmişine sahip olan Kazan Tatarları ve onları takip eden Tataristan Cumhuriyetindeki Tatarlar Latin Alfabesine geçmeyi kabul ederler.  Ama ‘Federasyon içinde hiçbir halk Kiril esaslı alfabeleri dışında alfabe kullanamaz’ şeklinde açıklanabilecek olan Rusya Federasyon meclisinden gelen 2002 tarihli kanun, konunun daha karmaşık bir hale gelmesine neden olmuştur. Sonuçta Kazan Türkleri ve Tataristan Cumhuriyeti tarafından şu anda kullanılan resmi alfabe Kiril alfabesidir ama buradaki Tatarlar farklı alfabelerle okuyup yazmayı sürdürmektedirler.

Kırım Tatarları

Karadeniz’in kuzeyinde bulunan Kırım Yarımadası anavatanları olan Kırım Tatarları, son birkaç yüzyıl içinde farklı ülkelere dağılmış olan bir halktır. 1783 yılında Kırım Hanlığının Rusya’ya ilhak etmesiyle zorunlu göçe tabi tutulan Kırım Tatarlarının önemli bir kısmı Osmanlı Devleti sınırları içinde yaşamaya başlamıştır. Bu kişilerin kesin sayısı belli olmasa da, Osmanlı arşivlerinden edinilen bilgiler yaklaşık 1 milyon 200 bin kadar Kırım Tatarının Osmanlı Devletine sığındığını göstermektedir. Buna göre günümüzde ülkemizin vatandaşları arasında bulunan yaklaşık 5 milyon kişinin Kırım Tatarı kökenli oldukları sanılmaktadır. 1783 yılında Osmanlı İmparatorluğuna bağlı olan Romanya ve Bulgaristan da az miktarda Kırım Tatarının yerleştiği ülkelerdir. Bu ülkelerde yaşayan Kırım Tatarlarının az bir kısmı Kanada’ya, önemli bir kısmı Türkiye’ye göç etmişlerdir.

1783 yılında Kırım’da kalan Tatarlar ise 1921 yılında Kırım Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti olarak kurulan ve 1945 yılında Kırım Oblastı ismini alan bölgede yaşamışlardır. 1954 yılında Ukrayna SSC’ye transfer edilen bölge, 1991 yılında yapılan referandumla Ukrayna SSC içerisinde bir özerk cumhuriyet durumuna geldi ve Sovyetler Birliği dağıldığında Kırım Özerk Cumhuriyeti adıyla Ukrayna’nın parçası olarak kaldı. 2014 yılında Rusya Silahlı Kuvvetlerinin Kırım’ı ele geçirmesi sonrası düzenlenen tartışmalı referandum sonrasında ise Rusya Federasyonu’na bağlanmayı kabul etti. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu ve dünya ülkelerinin çoğu ise Kırım’ı kendi bölgesi olarak gören Ukrayna’yı desteklemektedirler.

Kullanılan Alfabe

Rusya işgali sonrasında burada yaşayan Kırım Tatarlarının sayısının 300-350 bin kişi arasında olduğu tahmin edilmektedir. Bu kişilerin kullandığı dil ise Türk dillerinin Kıpçak koluna ait olan Kırım Tatarca’sı (kırım Türkçesi) olarak isimlendirilmektedir. Bu dil Kiril alfabesi, Latin alfabesi ve Arap alfabesi ile yazılan bir dildir. 1992 yılında II. Kırım Tatar Millî Meclisi tarafından onaylanan, 31 harf ve 1 işaretten oluşan Kırım Tatar Latin alfabesi ise sıkça kullanılan diğer bir alfabedir.

Diğer Tatar Toplulukları

Türkistan’da ve civarında yaşayan Ak Tatarlar ve Kara Tatarlar, Astrakhan Tatarları, Sibirya Tatarları gibi topluluklar da Tatar halkı içinde yer alan etnik gruplardır. Bu Tatarlar yaşadıkları bölgede kullanılan alfabeleri kullanan topluluklardır.

Facebook üzerinden bu sayfaya yorum yap!
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (No Ratings Yet)
Loading...

YORUM GÖNDER

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*